Είμαι πολύ συγκινημένη που μπορούμε να λέμε «20 χρόνια ΑΝΙΜΑ» (διανύουμε ήδη το 21ο) και γι αυτό θα σας μιλήσω πιο συναισθηματικά, μιας και οι επόμενοι ομιλητές είναι εξαιρετικοί επιστήμονες και θα σας μιλήσουν με τη γλώσσα της επιστήμης. Χαίρομαι που στο κοινό βλέπω φίλους και συνεργάτες δεκαετιών. Με κάποιους, μάλιστα, συμπορευόμαστε περισσότερα από 20 χρόνια, από τον καιρό της Ορνιθολογικής και του Κέντρου της Αίγινας.
Η ΑΝΙΜΑ ιδρύθηκε επίσημα το 2005, αλλά ουσιαστικά ξεκινήσαμε το εγχείρημα το 2004, όταν φύγαμε από το Κέντρο της Αίγινας, την πρώτη προσπάθεια να οργανωθεί περίθαλψη άγριων ζώων στην Ελλάδα. Εκείνη η ιστορία, από ένα σημείο και μετά, δεν πήγε και πολύ καλά.
Ξεκινήσαμε να φροντίζουμε 500 ζώα τον χρόνο και το 2026 οι εισαγωγές ξεπέρασαν τις 9.000. Συνολικά έχουμε φροντίσει πάνω από 90.000 άγρια ζώα αυτά τα χρόνια — από σπουργίτια μέχρι μαυρόγυπες, από σκίουρους μέχρι ελάφια, και όλα τα ενδιάμεσα μεγέθη. Όλα αυτά τα χρόνια πέρασαν από τα χέρια μας χιλιάδες τρομαγμένα, πονεμένα, εξαντλημένα, ορφανά πλάσματα. Έχουμε περάσει άπειρες ώρες προσπαθώντας να ανακουφίσουμε τον πόνο τους, να «ξαναφτιάξουμε» φτερά και πόδια. Έχουμε περάσει νύχτες με ξυπνητήρια για να ταΐζουμε μωρά κάθε τέσσερις ώρες, κι άλλες φορές έχουμε τρέξει μεσάνυχτα για τραυματισμένα ελάφια από τροχαία. Έχουμε ξεχάσει τι θα πει διακοπές, ιδιωτικός χρόνος και προσωπικός χώρος.
Δεν βάλαμε ποτέ όριο στα ζώα που μπορούμε να αναλάβουμε. Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι κάθε χρόνο λέμε πως πιάσαμε ταβάνι, αλλά η επόμενη χρονιά μάς διαψεύδει. Έχουμε επιστρέψει στη φύση χιλιάδες από τα άγρια πλάσματά της. Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να τους εξασφαλίσουμε επιτυχή επανένταξη. Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχουμε εξελίξει τους τρόπους προετοιμασίας τους για την επανένταξη, έχουμε δοκιμάσει νέους, έχουμε εφαρμόσει πρακτικές που εφαρμόζονται σε άλλες χώρες, αλλά έχουμε δημιουργήσει και δικές μας.
Δοκιμάζουμε συνεχώς νέα πράγματα. Δεν φοβόμαστε την πιθανή αποτυχία, γιατί από τις αποτυχίες μας έχουμε μάθει πολλά. Ξέρουμε ότι δεν επιβιώνουν όλα τα ζώα που απελευθερώνουμε, αλλά για κάποια, που παρακολουθούνται με πομπούς ή έχουν εμφανείς σημάνσεις, μαθαίνουμε τα νέα τους για χρόνια.
Αντιληφθήκαμε πολύ γρήγορα πόσο σημαντικός πλούτος είναι ο μεγάλος αριθμός και η ποικιλία των ειδών που φτάνουν σε εμάς, και ότι η αξιοποίηση των δεδομένων που προκύπτουν από την επεξεργασία τους μπορεί να συμβάλει στην προστασία και τη διατήρηση πολύ περισσότερο από την απλή απελευθέρωση των ζώων που θεραπεύουμε.
Η στατιστική επεξεργασία των αιτιών και άλλων παραμέτρων που φέρνουν τα ζώα στην ΑΝΙΜΑ, καθώς και η επιστημονική ιατρική έρευνα για τα νοσήματα και τους παράγοντες που τα καταβάλλουν, από συνεργάτες μας επιστήμονες, έχει αποδώσει πολύ σημαντικά αποτελέσματα. Είναι τομείς στους οποίους, από τα πρώτα κιόλας χρόνια, επενδύσαμε πολύ.
Αυτά τα χρόνια κινητοποιήσαμε εκατοντάδες, κυριολεκτικά, εθελοντές, οι οποίοι με μεγάλο πάθος μάς πλαισιώνουν, περνώντας τις Κυριακές και τις αργίες τους πλένοντας μπολάκια και καθαρίζοντας κλουβιά ή, με δικά τους έξοδα, μεταφέροντας κουτιά με τραυματισμένα ζώα από λιμάνια και σταθμούς. Χωρίς αυτούς δεν θα μπορούσαμε να τα βγάλουμε πέρα.
Παράλληλα, από τα πρώτα χρόνια, αναπτύξαμε εκπαιδευτικά προγράμματα, στα οποία επίσης επενδύσαμε πολύ, με τη στήριξη ιδρυμάτων και εταιρικών χορηγών. Τα προγράμματά μας τα έχουν παρακολουθήσει μέχρι σήμερα περισσότεροι από 50.000 μαθητές, από τη μια άκρη της Ελλάδας στην άλλη.
Τη δυνατότητα να απευθυνόμαστε και σε σχολεία εκτός Αττικής, διαδικτυακά, μας την έδωσε η περίοδος της καραντίνας, , καθώς προσαρμόσαμε άμεσα τον τρόπο επικοινωνίας μας με τους μαθητές, για να μην διακόψουμε την επαφή μας με τα σχολεία. Ήταν ένα από
τα θετικά εκείνης της δύσκολης περιόδου — μαζί με τα διαδικτυακά Διοικητικά Συμβούλια και τις Γενικές Συνελεύσεις.
Μιας και ανέφερα την περίοδο της καραντίνας, να θυμίσω ότι εμείς δεν κλείσαμε ούτε μία μέρα. Δουλέψαμε μόνο με το προσωπικό, χωρίς εθελοντές — κάτι που ήταν αφάνταστα δύσκολο. Βάλαμε ένα κάγκελο στην πόρτα και παραλαμβάναμε τα ζώα από εκεί, με μάσκες, γάντια, απολυμαντικά και έγγραφη άδεια μετακίνησης για όσους κινούμασταν με αυτοκίνητα. Κι ενώ πιστεύαμε ότι δεν θα είχαμε εισαγωγές, είχαμε — και μάλιστα πολλές. Οι συμπολίτες μας είχαν περισσότερο χρόνο να παρατηρούν γύρω τους, στις μικρές βόλτες στα άλση και τους ελεύθερους χώρους της πόλης, με αποτέλεσμα να βρίσκουν συνεχώς πουλάκια, χελώνες και άλλα διάφορα. Μας έκανε εντύπωση πόση τρυφερότητα εκδηλώθηκε εκείνη την περίοδο προς κάθε μορφή ζωής.
Έτσι, λοιπόν, αυτά τα είκοσι και πλέον χρόνια δεν κλείσαμε ούτε μία μέρα — ούτε Χριστούγεννα ούτε Πάσχα. Σε μεγάλο βαθμό χάρη στους εθελοντές μας. Αλλά εδώ να πω ότι και τα μέλη του προσωπικού της ΑΝΙΜΑ, που ξεκίνησε με δύο και σήμερα αριθμεί δεκαοκτώ άτομα, είναι ουσιαστικά εθελοντές, γιατί αυτή η δουλειά δεν έχει ωράρια. Μπορεί να χρειαστεί μέσα στη νύχτα να παραλάβουμε έναν μαυρόγυπα από το
αεροδρόμιο και να τον βάλουμε σε ορό ή να τρέξουμε στην Πάρνηθα για ένα χτυπημένο ελάφι. Είμαστε περήφανοι για το προσωπικό μας που είναι πάντα ετοιμοπόλεμο και ενθουσιώδες.
Εδώ και λίγα χρόνια, στους ανθρώπους που δουλεύουν στην ΑΝΙΜΑ έχουν προστεθεί νέοι και νέες που κάνουν την πρακτική τους, από πολλά ελληνικά αλλά και ξένα πανεπιστήμια.
Η ΑΝΙΜΑ πήρε μέρος πολύ ενεργά στη διαβούλευση για τη νέα ΚΥΑ για τα Κέντρα Περίθαλψης, σε στενή συνεργασία με την αρμόδια Διεύθυνση Δασών και με άλλες οργανώσεις του χώρου, και το 2023 έλαβε την πολυπόθητη άδεια λειτουργίας. Λάβαμε επίσης μέρος, εκπροσωπώντας και άλλες περιβαλλοντικές οργανώσεις, στη διαβούλευση για τον νόμο περί Οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και του Εθελοντισμού, και πρωτοστατήσαμε στη δημιουργία δικτύου οργανώσεων περίθαλψης και στη σύνταξη κώδικα δεοντολογίας.
Αν κάτι έχει χαρακτηρίσει τον τρόπο που πορευτήκαμε αυτά τα 20 χρόνια, είναι το ότι ήμασταν εξαρχής ανοιχτοί σε συνεργασίες με κάθε φορέα ή άνθρωπο που θα μπορούσε να συμβάλει, να βελτιώσει, να δώσει διέξοδο ή να λύσει προβλήματα σχετικά με τη δουλειά μας.
Πήραμε ρίσκα με αυτές τις συνεργασίες. Κάποιες φορές δεν πήγαν καλά, αλλά από όλες, ανεξαιρέτως, αποκομίσαμε οφέλη — ακόμη και από εκείνες που στην πορεία στράβωσαν.
Καταλάβαμε από νωρίς ότι, αν θέλουμε να μεγιστοποιήσουμε το όφελος της δραστηριότητάς μας για τη φύση και την κοινωνία, πρέπει να είμαστε ανοιχτοί, να δοκιμάζουμε συνεχώς νέες τεχνικές και προσεγγίσεις και να αξιοποιούμε τη γνώση των άλλων.
Είμαστε ρεαλιστές. Καταλάβαμε εξ αρχής ότι η αναζήτηση της απόλυτης ιδεολογικής καθαρότητας θα μας άφηνε κλεισμένους σε ένα καθαρό μεν, αλλά στενό καβούκι. Πάντα, όμως, ο στόχος μας ήταν και είναι αυτός που λέει το σύνθημά μας: η ζωή και η ελευθερία. Και ποτέ δεν αποκλίναμε από αυτόν.
Ποια είναι τα σχέδια για το μέλλον;
Να συνεχίσουμε αυτή την πορεία, αναπτύσσοντας ακόμη περισσότερες συνεργασίες, στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
Να εξασφαλίσουμε τους αναγκαίους πόρους ώστε να συνεχίσουμε να βελτιώνουμε την ποιότητα της περίθαλψης και της φροντίδας που παρέχουμε στους φιλοξενούμενούς μας.
Να εξασφαλίσουμε τους πόρους για να συνεχίσουμε την επιστημονική μας δουλειά σε μεγαλύτερο εύρος και βάθος και να πάρουμε μέρος σε διεθνή επιστημονικά προγράμματα.
Να αποκτήσουμε, επιτέλους, έναν χώρο που θα συγκεντρώσει τις —σήμερα κατακερματισμένες— δραστηριότητές μας στην Αττική, κάτι που θα αλλάξει ριζικά το τοπίο της δουλειάς μας. Χρειαζόμαστε ένα νέο Κέντρο Περίθαλψης, με χώρους για μεγάλους κλωβούς και λίμνες για τα υδρόβια, ιατρεία, χώρο διαμονής εθελοντών για να αξιοποιήσουμε τα ευρωπαϊκά προγράμματα για νέους, υποδομή για περιβαλλοντική εκπαίδευση και μικρά σεμινάρια. Κάτι τέτοιο μόνο με τη συνεργασία όλων όσοι είμαστε σήμερα εδώ, και οπωσδήποτε με τη συμβολή και υποστήριξη της πολιτείας και ειδικά του Υπουργείου Περιβάλλοντος μπορεί να υλοποιηθεί.
Τί ευχόμαστε για την ΑΝΙΜΑ και για εμάς;
Να κρατήσουμε την κοινωνία δίπλα μας.
Να μη γίνει ποτέ η επιβίωση του φορέα μας αυτοσκοπός.
Να μη χάσουμε το όραμά μας.
Και, πάνω απ’ όλα, να αντέξει αυτός ο πλανήτης από όλα αυτά με τα οποία τον απειλούμε,
ειδικά αυτή την περίοδο. Να τα καταφέρουμε κι εμείς, μαζί με τα άγρια πλάσματά του, και να μη χαθεί η ομορφιά του κόσμου.
Μαρία Γανωτή